به فرزندان خود روش فکر کردن بیاموزید

وی افراد باهوش را لزوماً اندیشمندان خوبی نمی­داند و معتقد است از اتفاق این افراد باهوش هستند که در “تله هوش” خود می افتند.

20120404103121cb-به فرزندان خود روش فکر کردن بیاموزید

کتاب “به فرزندان خود روش فکر کردن بیاموزید/ Teach your child how to think”، یکی از آثار ادوارد دوبونو، مبتکر و مدرس دوره های اموزشی تفکر خلاق(جانبی/lateral) است، که توسط نشر پیک بهار، و با ترجمه آقای دکتر عبدالمهدی ریاضی منتشر شده است.

چکیده کتاب:

کتاب به فرزندان خود روش فکر کردن بیاموزید از ادوارد دبونو کتابی است که بیشتر بر روی تفکر، آن هم نه تفکر واکنشی بلکه تفکر خلاق و سازنده و جانبی تاکید دارد. دبونو می گوید که جامعه و دنیای امروز آنقدر پیچیده شده است که آموزش تفکر به فرزندان یکی از وظایف مهم والدین محسوب می شود . همچنین او معتقد است تفکر یک مهارتِ بدست آوردنی است …. همه ی افراد قادر هستند که تفکر را آموزش ببینند و در آن مهارت کسب کنند و برای یادگیری آن نیاز به تمرین و تکرار و پشتکار است .

وی افراد باهوش را لزوماً اندیشمندان خوبی نمی­داند و معتقد است از اتفاق این افراد باهوش هستند که در “تله هوش” خود می افتند.

در این کتاب، دبونو ابزارهای هدایت اندیشه و راهکارهایی را برای یک اندیشمند خوب شدن معرفی می کند …. اما باید دانست که معرفی این روش ها و راهکارها از ما اندیشمند خوب نمی سازد بلکه این تمرین و تکرار است که ما را در این زمینه صاحب مهارت می کند .

کلمات کلیدی :

تفکر خلاق –  تفکر جانبی –  شوخی –  ۶ کلاه تفکر –  واژه های تصادفی

عناوین اصلی فصل ها :

بخش اول

  • این کتاب برای شما نوشته نشده اگر …
  • مقدمه: چرا ما به اندیشه های نوینی درباره تفکر نیاز داریم ؟
  • چگونه این کتاب را بکار ببریم ؟
  • سن و توانایی
  • رفتار فکری
  • طبیعت اندیشه

بخش دوم

  • نجارها و اندیشمندان
  • نگرش ها
  • شش کلاه تفکر
  • فکر کلاه سفید و فکر کلاه قرمز
  • فکر کلاه سیاه و فکر کلاه زرد
  • فکر کلاه سبز و فکر کلاه آبی
  • شش کلاه اندیشه به ترتیب
  • دستاورد و نتیجه
  • پیشروی یا موازی
  • منطق و ادراک
  • سی.اِی.اِف (کاف) : تمام عوامل را در نظر بگیرید
  • اِی.پی.سی : راه حل های گوناگون – امکانات – گزینه ها
  • ارزش ها
  • اُ.پی.وی : دیدگاه های افراد دیگر
  • سی وَ اِس : پیامد و نتیجه
  • پی .اِم.آی : مثبت ، منفی ، جالب
  • تمرکز و هدف
  • اِی.جی.اُ : مقصد ، هدف ، هدف رفتاری
  • اِف.آی.پی : اولویت های مهم نخست
  • بخش بازنگری نخست

بخش سوم

  • کلی و جزئی
  • کارکردهای اساسی تفکر
  • حقیقت ، منطق و تفکر انتقادی
  • در چه شرایطی
  • فرضیه ، پندار و برانگیختن
  • تفکر جانبی
  • برانگیختن و پی.اُ
  • حرکت
  • وازه ی تصادفی
  • بخش بازنگری دوم
  • اصول تفکر

بخش چهارم

  • ساختارها و موقعیت ها
  • بحث ها و ناسازگاری ها
  • مسائل و تکالیف
  • تصمیم ها و گزینه ها
  • بخش بازنگری سوم

بخش پنجم

  • تمرین های روزنامه ای
  • بازی فکری ده دقیقه ای
  • روش ترسیم
  • آخرین گفتار

خلاصه فصل ها :

فصل اول :

این فصل با این پرسش شروع می شود که چرا ما به اندیشه های نوینی نیاز داریم؟ در جواب باید گفت زندگی واقعی تفکر پویا می طلبد نه تفکر واکنشی . اگرچه اطلاعات به آسانی بدست می آیند و به آسانی مورد استفاده قرار می گیرند اما از آنجایی که از گوشه و کنار اطلاعات ضد و نقیضی به گوش می رسد این تفکر و اندیشه است که نقش مهمی را ایفا می کند و باید دانست که اندیشه توانایی این را دارد که جایگزین اطلاعات شود، اما اطلاعات هرگز جای اندیشه را نمی گیرد .

همچنین در این فصل تاکید شده که افراد باهوش لزوماً اندیشمندان خوبی نیستند چون آنها در تله هوش خود می افتند به این دلیل که تمام توانایی خود را در دفاع از نظر خود بکار می گیرند و ابداً حاضر به شنیدن نظرهای دیگران نمی شوند .

باید خاطر نشان کرد که تفکر خلاق هدیه ای سری نیست که برخی داشته و برخی نداشته باشند، بلکه این هدیه در وجود همه به ودیعه گذاشته شده و تنها کاری که از دست ما بر می آید پرورش آن است .

باید دانست که کودکان در سن ۹-۱۱ سالگی بیشتر از همیشه از تفکر لذت می برند پس کار بزرگتر ها این است که به آنها انگیزه بدهند …. شوخی ، لذت و بازی را چاشنی تفکر کنند تا کودکان از تفکر دلسرد نشوند و اعتماد به نفسشان فزونی یابد .

فصل دوم :

آیا شما می توانید با دست چپ خود دو توپ را همزمان بالا و پایین بیاندازید؟ مسلماً انجام چند کار همزمان دشوار است …. مشکل اینجاست که ما در تفکر هم می خواهیم چند کار را همزمان انجام دهیم و شگفت آور نیست اگر دچار سرگیجه شویم …. ۶ کلاه تفکر برای جلوگیری از این مشکل توسط ادوارد دبونو پیشنهاد شده است :

  • کلاه سفید : حقایق ، اعداد ، اطلاعات موجود
  • کلاه قرمز : عواطف و احساسات ، حدس و گمان ، بینش و برداشت فردی
  • کلاه سیاه : احتیاط ، حقیقت ، داوری ، جور کردن حقایق
  • کلاه زرد : امتیازها ، منافع ، اندوخته ها
  • کلاه سبز : کاوش ، طرح ، پیشنهاد ، نظرهای نوین ، راههای گوناگون انجام کار
  • کلاه آبی : اندیشیدن راجع به تفکر ، کنترل فرآیند تفکر ، بررسی موقعیت کنونی، ایجاد گام پس از تفکر ، برنامه برای تفکر

و به این ترتیب ما برای گرفتن یک تصمیم و تفکر سازنده و خلاق باید تمامی کلاه ها را به ترتیب بر سر بگذاریم و موضوع را از جنبه های مورد نظر نگاه کنیم. با این وجود هر کلاه به تنهایی نیز بکار می رود .

علاوه بر موضوع ۶ کلاه تفکر در این فصل از ابزارهای اندیشه نیز سخن به میان آمده است که شامل :

  • : در نظر گرفتن تمام عواملCAF
  • : راه حل های گوناگون ، امکانات و هزینه هاAPC
  • : دیدگاه های افراد دیگرOPV
  • : پیامد و نتیجهC&S
  • : مثبت ، منفی ، جالبPMI
  • : مقصد ، هدف ، هدف رفتاریAGO
  • : اولویت های مهم نخستFIP

فصل سوم :

در این بخش تاکید شده که متاسفانه در تفکر و مباحثه مردم همواره دوست دارند قاطع و مطمئن در مورد نکته مورد نظرشان صحبت کنند و روی واژه هایی مثل “تمام”  “همیشه”  “هرگز” تاکید دارند تا سخن موثرتر واقع شود اما غافل از این هستند که اگر به جای این واژه ها از “گاهی”  “به طور کلی”  “بنا به تجربه”  استفاده کنند به حقیقت نزدیکترند .

ما باید این جمله را عادت تفکر خود کنیم که در چه شرایطی این امر درست است ؟ چون گاهاً مشاهده می کنیم که هر دو طرف بحث حقایقی را مطرح می کنند که مخالف هم هست اما در شرایط متفاوت هر دو گروه درست می گویند .

همچنین این فصل تاکید دارد که تفکر جانبی وسیله ای برای رهایی از نظرها و ادراک تثبیت شده و دستیابی به نظرها و ادراک جدید است و با تفکر خلاق رابطه دارد .

و شوخی نمونه ای عالی از تفکر جانبی است .

برانگیختن و پی.اُ دو فن ویژه تفکر جانبی اند . استفاده از واژه های تصادفی هم فن قوی در تفکر جانبی محسوب می شود که گاهاً منجر به اندیشه های خلاق می شود .

 

فصل چهارم :

در این بخش گفته شده که اگرچه در این کتاب فرمول ها و ابزارهای هدایت و روش های گوناگونی بیان شده اما تمام آنها را می­توان جداگانه بکار برد . خواندن فوری و یکباره این کتاب ابداً توصیه نمی شود، بلکه مطالب آن باید بارها بازنگری گردد .

در پایان این بخش گفته شده که بیشتر گزینش ها و تصمیم ها بر مبنای سه نوع عاطفه پایه گذاری شده است : حرص ، تنبلی ، ترس

 

فصل پنجم :

ترسیم یا نقاشی توسط کودک به وی انگیزه می دهد و حس موفقیت را در وی ایجاد می کند حالتی که ممکن است در تشریح و نگارش به وجود نیاید .

در آخر اینکه آموزش تفکر به فرزندان مهم ترین کاری است که برای آنها انجام می دهیم وآنها را آماده می کنیم که در یک دنیای پیچیده زندگی کنند . به غیر از آن، سلامت آینده دنیا به تفکر زیاد بستگی دارد، آن هم تفکر زنده ، زایشی و خلاق . پس با آموزش تفکر به فرزندان کمک بزرگی به جامعه و دنیا انجام داده ایم .

منبع : پیشانی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>