روزه و سلامت دهـان و دندان

معمولا در ‌ماه رمضان، مطب‌های دندانپزشکی خلوت می‌شود؛ چون بیشتر بیماران سعی می‌کنند قبل از آغاز این ماه تمام کارهای دندانپزشکی، جراحی‌ها و ترمیم دندان‌هایشان را انجام دهند تا در این ‌ماه با خیال آسوده فقط به روزه و عبادت بپردازند. اما در مقابل، بیماران جدیدی در این‌ ماه به مطب دندانپزشکی مراجعه می‌کنند. این […]

معمولا در ‌ماه رمضان، مطب‌های دندانپزشکی خلوت می‌شود؛ چون بیشتر بیماران سعی می‌کنند قبل از آغاز این ماه تمام کارهای دندانپزشکی، جراحی‌ها و ترمیم دندان‌هایشان را انجام دهند تا در این ‌ماه با خیال آسوده فقط به روزه و عبادت بپردازند.

اما در مقابل، بیماران جدیدی در این‌ ماه به مطب دندانپزشکی مراجعه می‌کنند. این بیماران معمولا کسانی هستند که با مشکلات جدیدی روبه‌رو شده‌اند؛ بوی بد دهان، خشکی و سوزش دهان و مشکلاتی از این دست. با هم نگاه گذرایی به علل و راه‌حل این مشکلات می‌اندازیم.

خشکی دهان را چه کنیم؟

بعضی افراد از خشکی و سوزش بافت‌های دهان طی روزه‌داری گله می‌کنند یا حتی گاهی متوجه خشکی دهانشان نیستند و فقط احساس می‌کنند وقتی روزه می‌گیرند در مخاط دهانشان احساس سوزش و گاهی درد دارند. این حالت کاملا طبیعی است چون هنگام روزه‌داری و در طول روز، هیچ‌گونه مایعی از راه دهان مصرف نمی‌شود و این می‌تواند موجب خشکی بافت‌های دهان شود. معمولا بزاق نقش مرطوب کردن دهان را بر عهده دارد؛ بنابراین به‌نظر می‌رسد افرادی که به دلایل متفاوت میزان ترشح بزاقشان کاهش یافته، در روزه‌داری بیشتر با این مشکل‌ روبه‌رو شوند. ازجمله این افراد می‌توان به کسانی که دیابت یا بیماری قند دارند، اشاره کرد. خشکی دهان می‌تواند موجب احساس سوزش و گلو درد مداوم، اشکال در صحبت کردن، سخت‌شدن بلعیدن آب دهان و خشکی مجاری بینی شود. فراموش نکنید بزاق نقش مهمی در دهان ایفا می‌کند و آن شستن باقیمانده مواد غذایی از دهان و خنثی کردن اسید تولید شده به وسیله پلاک‌های میکروبی روی دندان‌هاست. بنابراین اگر به خشکی دهان مبتلا هستید، به‌سادگی در خطر پوسیدگی‌ دندان قرار خواهید گرفت چون اسیدهای روی سطوح دندان، پاک نمی‌شود و در مجاورت مینای معدنی دندان‌ها قرار می‌گیرد و به‌زودی باعث پوسیدگی دندان‌ها می‌شود. برای حل این مشکل و افزایش بزاق دهانتان، می‌توانید پس از هر بار مسواک‌زدن از دهان‌شویه‌ها استفاده کنید و در فاصله افطار تا سحر مایعات فراوان بخورید. اگر با این روش مشکل شما برطرف نشد، می‌توانید با مشورت دندانپزشک‌تان از قرص‌هایی که ترشح بزاق را افزایش می‌دهند، استفاده کنید.

پوسیدگی دندان‌ها

در این‌ ماه هنگام روزه‌داری باید بیش از گذشته مراقب پوسیدگی دندان‌هایتان باشید، چون علاوه بر کاهش ترشح بزاق، وعده‌های مسواک‌زدن در طول روز کمتر می‌شود. در گذشته برای از بین بردن میکروب‌ها از آنتی‌بیوتیک‌ها و آنزیم‌ها استفاده می‌شد ولی امروزه همه معتقدند استفاده از روش‌های فیزیکی مثل مسواک زدن برای برداشتن پلاک بهترین روش است. بسیاری از غذاها موجب می‌شوند توسط باکتری‌ها در دهان اسید تولید شود.

مجموعه غذا، باکتری و محصولات تولید شده به وسیله میکروب‌ها، پلاک دندانی نام دارد که معمولا با چشم دیده نمی‌شود. فراموش نکنید فقط غذاهای شیرین مثل شیرینی، زولبیا و بامیه و حلوا موجب پوسیدگی دندان نمی‌شوند بلکه مواد نشاسته‌ای مثل نان و غلات نیز اسید تولید می‌کنند. پلاک دندانی باعث تحریک لثه‌ها، جدا شدن لثه از دندان و نهایتا تخریب استخوان مجاور دندان‌ها می‌شود. شاید تصور کنید شست‌وشوی دهان با آب، دندان‌ها را پاک و تمیز می‌کند ولی پلاک میکروبی ورقه‌ای چسبیده به سطح دندان است که به سادگی پاک نمی‌شود؛ بنابراین شست‌وشوی دندان فقط با‌ آب پس از صرف سحری یا افطار کافی نیست. تنها راه و مؤثرترین روش، مسواک زدن است.

به‌طور کلی بهتر است بعد از هر وعده غذایی، دندان‌ها مسواک زده شوند، ولی چون هنگام روزه‌داری فقط ۲ وعده ‌غذایی در صبح و شب مصرف می‌شود، تلاش کنید بعد از این دو وعده دندان‌هایتان را مسواک بزنید و نخ‌دندان بکشید. نکته مهمی که وجود دارد این است که در مسواک زدن باید پلاک میکروبی را از روی دندان‌هایتان بردارید؛ یعنی با دقت مسواک بزنید نه اینکه فقط به حذف مواد غذایی بین دندان‌ها اکتفا کنید. درواقع خرده‌های باقیمانده غذا معمولا با حرکت لب، زبان، گونه و جریان بزاق از روی دندان‌ها پاک و شسته می‌شوند؛ این مراقبت از دندان‌هاست که ما را ملزم به مسواک زدن می‌کند.

دندان‌های مصنوعی و زخم گوشه دهان

پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها که دندان مصنوعی دارند و روزه می‌گیرند، در‌ماه رمضان گاهی متوجه مشکل تازه‌ای می‌شوند و آن هم زخم شدن گوشه لب است. بد نیست بدانید این عارضه نسبت مستقیم با روزه گرفتن ندارد ولی مصرف کم ویتامین‌های گروهB طی روزه‌داری این مشکل را تشدید می‌کند. این زخم‌ها بیشتر نشانه کوتاه بودن ارتفاع دندان مصنوعی در دهانتان است نه عارضه ناشی از روزه‌داری. خیلی‌ها وقتی با این مشکل در گوشه ‌لب‌شان روبه‌رو می‌شوند، خیلی زود سراغ وازلین می‌روند و گوشه لب‌هایشان را چرب می‌کنند. ولی این اصلا درمان صحیحی نیست، چون باعث می‌شود میکرو‌ب‌ها از محل عفونت‌ به نواحی اطراف که پوست و مخاط سالم دارند، پخش شوند.

اما اگر این عارضه در شما به‌دلیل ابتلا به بیماری خاصی ایجاد شده است، می‌توانید به‌مدت یک تا ۲هفته پارافین بهداشتی را به گوشه لب‌هایتان بمالید. روش بهتر برای درمان این عارضه این است که همواره به‌جای خیس کردن آن با زبانتان، محل عارضه را خشک نگه دارید. شما می‌توانید در ابتدا آن را با یک صابون ملایم و آب ولرم بشویید و سپس روی آن دستمال کاغذی تمیز بگذارید تا رطوبت اضافی گرفته شود. باید تلاش کنید این محل را ۱۰تا ۲۰دقیقه خشک نگه دارید و پس از آن محل را با پماد بپوشانید.

علت اصلی خشک نگه داشتن محیط این است که قارچ‌ها در محیط خشک نمی‌توانند چندان رشد کنند. می‌توانید قبل از رفتن به رختخواب یک بانداژ مناسب روی گوشه دهانتان بگذارید. معمولا با این مراقبت‌ها این عارضه طی ۳ روز بهبود می‌یابد. اگر با این مراقبت‌ها، زخم گوشه لب شما طی ۳ روز بهبود پیدا نکرد، باید به فکر این باشید که شاید پای قارچ در میان نیست و ممکن است لازم باشد در روش تغذیه خودتان، تغییری ایجاد و البته با دندانپزشک‌تان مشورت کنید، چون به‌احتمال بسیار زیاد دست دندان شما نیاز به اصلاح دارد. باید نزد دندانپزشک‌تان بروید. احتمالا او ارتفاع عمودی دست‌دندانتان را اصلاح می‌کند ولی اگر دندان‌های دست‌دندان شما بیش از اندازه سایش پیدا کرده باشند، باید حتما دست‌دندانتان را عوض کنید. دست‌دندانی که ارتفاع عمودی مناسبی داشته باشد، از فشرده شدن بیش از حد گوشه لب‌های شما به هم جلوگیری کرده و مانع از ایجاد این عارضه می‌شود.

به نفع خودتان است که در ماه مبارک رمضان تنبلی را کنار بگذارید و حسابی به دندان‌ها و حفظ بهداشت آنها برسید. کاهش ترشح بزاق، خوردنی‌های خوشمزه ماه رمضان و کوتاهی در مسواک زدن پوسیدگی دندان‌ها را در این ماه بیشتر می‌کند.

در مسواک زدن باید پلاک میکروبی را از روی دندان‌هایتان بردارید؛ یعنی با دقت مسواک بزنید نه اینکه فقط به حذف مواد غذایی بین دندان‌ها اکتفا کنید. خرده‌های باقیمانده غذا معمولا با جریان بزاق از روی دندان‌ها پاک می‌شوند، این مراقبت از دندان‌هاست که ما را ملزم به مسواک زدن می‌کند.

پس از صرف غذا دندان‌هایتان را نخ دندان بکشید. اگر حین روزه‌داری مجبور شدید از نخ دندان استفاده کنید، سعی کنید از هر قسمت نخ بیش از یک‌بار استفاده نکنید و از نخ‌دندان‌های بدون طعم و اسانس استفاده کنید.

بعضی از افراد حاضرند دندان درد را تحمل کنند و از ترس باطل شدن روزه‌شان به دندانپزشک مراجعه نمی‌کنند در حالی‌که شرع، احکامی را برای مراجعه به دندانپزشک در زمان روزه‌داری در نظر گرفته است.

روزه و درمان دندان

دکتر سیامک امین:دندانپزشک
منطقی‌ترین راه این است که با مراجعه به دندانپزشکان آگاه به مسائل شرعی یا مراجع تقلیدتان بیخود درد دندان را که دردی بس جانکاه است تحمل نکنید. ما چند مورد از احکام کلی روزه‌داری برای بیماران دندانپزشکی را بیان می‌کنیم شاید به دردتان بخورد.

بعضی از روزه‌‌داران موقع سحر دیر بیدار می‌شوند و به مسواک‌زدن نمی‌رسند. بنابراین روز بعد با بو و طعم بد دهانشان مشکل خواهند داشت. طبق حکم مراجع، وقتی روزه هستید می‌توانید دند‌ان‌هایتان را با مسواک آغشته به خمیردندان بشویید، به شرط آنکه آب دهانتان را فرو ندهید. اما اگر خواستید می‌توانید بدون خمیردندان هم دندان‌‌هایتان را مسواک بزنید، فقط توجه داشته باشید که در طول شست‌وشو یا مسواک را از دهان خارج نکنید و یا اگر خارج کردید و دوباره به دهان بردید، رطوبت دهان را فرو ندهید. رطوبت بعد از بیرون آوردن و به دهان‌بردن دوباره مسواک، رطوبت خارجی محسوب می‌شود و فرو بردنش روزه را باطل می‌کند.

اگر روزه‌دار از روی عمد، ذرات غذای بین دندان‌هایش را فرو ببرد، روزه‌اش باطل می‌شود. برای پرهیز از این اتفاق پس از صرف غذا دندان‌هایتان را نخ دندان بکشید. اگر حین روزه‌داری مجبور شدید از نخ دندان استفاده کنید، سعی کنید از هر قسمت نخ بیش از یک‌بار استفاده نکنید، چراکه رطوبتی که جذب الیاف نخ شده است، درصورت بیرون آوردن نخ از دهان، رطوبت خارجی محسوب می‌شود و درصورت فرو دادن، روزه را باطل می‌کند. در ضمن از نخ‌دندان‌های بدون طعم و اسانس استفاده کنید.

اگر در طول روزه‌داری مجبور شدید به دندانپزشک مراجعه کنید، نگران وارد کردن وسایل معاینه دندان‌ها به دهانتان نباشید. ورود وسایل دندانپزشکی به دهان، حین روزه‌داری اشکال ندارد.

تزریق ماده بی‌حسی یکی از ملزومات بسیاری از درمان‌های دندانپزشکی است. طبق نظر مراجع تقلید، احتیاط واجب این است که روزه‌داران از تزریق آمپولی که به جای غذا به‌کار می‌رود، خودداری کنند اما تزریق آمپولی که دارو محسوب می‌شود و حتی عضو را بی‌حس می‌کند، اشکال ندارد.

در بسیاری از درمان‌های دندانپزشکی، خون و دیگر ترشحات در محیط دهان منتشر می‌شود. فرو دادن عمدی این مواد روزه را باطل می‌کند. کافی است آب دهان خود را خارج کنید اما اگر سهوا آن را فرو بردید، روزه‌تان باطل نشده است. البته طبق نظر مراجع، در زمان روزه‌داری کشیدن دندان و هر کاری که به واسطه آن، خون در دهان جاری شود، مکروه است.

ممکن است دندانپزشک پس از انجام برخی درمان‌های دندانپزشکی داروهای آنتی‌بیوتیک و ضددرد تجویز کند. این داروها برای حفظ اثر درمانی خود باید با تناوب زمانی مشخصی مصرف شوند. دندانپزشک در ایام‌ماه مبارک رمضان می‌تواند داروهای طولانی اثر را جایگزین مسکن‌ها و آنتی‌بیوتیک‌های مرسوم کند که تناوب مصرف آنها به یک یا ۲ وعده در روز کاهش یابد.

منبع: همشهری آنلاین

۱۵
تیر ۱۳۹۳
مادربانو
دسته‌ها مطالب خواندنی
دیدگاه‌ها بدون دیدگاه

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>