تربیت بـا مهارت اضافه

نخستین قدم‌های آموزش مهارت به بچه از حدود ۳ سالگی به بعد است که او تمایل دارد همه کارها را خودش انجام بدهد و مستقل باشد. برای آموزش نیاز به اهداف بلندمدت دارید و بعد از آن نوبت طراحی برنامه‌ای است که امروز در خانه برای بچه‌ها زمینه تجربه‌آموزی را فراهم کند.

خیلی دور نیست زمانی که ایام تابستان برای پسرها به معنی کمک به مغازه‌دار محل، یادگیری نجاری و… یا خرید یک سرمایه اولیه مثل بستنی، بلال و فروش آن در بعد‌از‌ظهر‌های تابستان‌های گرم کنار در خانه به همبازی‌ها و همسایه‌ها بود؛ تابستان‌هایی که دختران در آن خیاطی یاد می‌گرفتند و برای خودشان عروسک درست می‌کردند و برای همان عروسک‌ها لباس می‌دوختند.

آیا شما برای پرکردن اوقات فراغت بچه‌های خود به چیزی غیر از آموزش زبان و کلاس‌های ورزش و …، فکر کرده‌اید؟ آیا فکر نمی‌کنید که جای آموزش چگونه زندگی کردن در اوقات بچه‌های ‌ما خالی است؟

Kids_Painting_1

کلاس درسی به نام خانه

والدین، نخستین معلمان کودک و خانه، نخستین کلاس درس است. حتما می‌دانید که بعضی کلاس‌ها خسته‌کننده و بعضی‌ها جذاب هستند یا بعضی از معلم‌ها دوست‌داشتنی و الگوی بچه‌ها هستند و بعضی معلمان طرد‌کننده بوده و روحیه ناشاد و کسل‌کننده‌ای دارند، به‌همین‌خاطر نخستین کاری که باید بکنید این است که خودتان را مرور کنید تا در قدم اول یک معلم دوست‌داشتنی باشید. یک مادر یا پدر دوست داشتنی کسی است که در هر سنی نیاز و شرایط فرزندش را بداند و همراه او باشد. اگر کودکتان زیر ۷سال است وقت آن است که همبازی او باشید و اگر در مقطع ابتدایی است باید یک همراه خوب برای او در انجام کارهای هنری و حل معما و بازی‌های سن او باشید تا در کنار این همراهی بتوانید الگوی مناسبی برای او شوید. نوجوانان هم به شنونده‌ای با احساس که در پی سرزنش نباشد نیاز دارند و زمانی شما را به‌عنوان معلم می‌پذیرند که شما هریک از آنها را به‌عنوان فرزندی که بزرگ شده و قابل احترام و مشورت‌خواهی است بدانید.

نخستین قدم‌های آموزش مهارت به بچه از حدود ۳ سالگی به بعد است که او تمایل دارد همه کارها را خودش انجام بدهد و مستقل باشد. برای آموزش نیاز به اهداف بلندمدت دارید و بعد از آن نوبت طراحی برنامه‌ای است که امروز در خانه برای بچه‌ها زمینه تجربه‌آموزی را فراهم کند. باید به‌خاطر داشته باشید که بچه‌ها آنچه را که تجربه می‌کنند یاد می‌گیرند، پس نباید توقع داشت که صرفا امر و نهی شما موجب یادگیری و عدم‌فراموشی شود. دوستی می‌گفت که امسال هزینه ثبت‌نام مدرسه فرزندم چند میلیون‌ تومان شد اما گفتند که یکی از برنامه‌های مدرسه آموزش خانه‌داری است.دوست دیگری با شوخی گفت: لازم نبود این همه هزینه کنی؛ کافی است چند وقتی فرزندت مهمان خانه مادر من باشد.

آینده فرزندان بی‌مهارت

قطعا شما می‌دانید که بچه‌های شما برای ادامه زندگی خود به مهارت‌هایی نیاز دارند که بتوانند در آینده زندگی متعادلی را برای خودشان بسازند و برای همین معمولا اجازه نمی‌دهید تابستان‌ها را به بیکاری بگذرانند. احتمالا هم قبل از شروع روزهای اول تابستان یک برنامه سفت و سخت برای آنها درنظر می‌گیرید. این روزها والدین، دارند فراموش می‌کنند که بعضی از مهارت‌های لازم و مورد نیاز زندگی را باید به بچه‌های خود بیاموزند. در‌واقع نباید اجازه داد که یادگیری یک زبان خارجی و ورزش و… جای مهارت‌هایی را بگیرد که برای ادامه یک زندگی متعادل لازم است. یک جمله رایج بین نوعروسان امروز این است که آشپزی من خوب نیست و یک عادت بسیاری از مردان جوان امروز، مستاصل‌شدن برای تعمیر هر وسیله کوچک و سرویس ساده کولر و… است و این یعنی رشد نامتوازن شخصیت بچه‌های ما.

اگر کودکی بدون فراگیری مهارت‌های ویژه جنس خود بزرگ شود، در زندگی بارها احساس سرخوردگی می‌کند و اگر امروز خانواده برای تربیت او کاری نکند، فردا جامعه این کار را خواهد کرد و این برای بچه‌ها گران تمام خواهد شد. شاید پیش خود بگویید که استفاده از نیروهای کمکی جای فقدان مهارت را خواهد گرفت اما این به بهای پرداخت هزینه مالی بیشتر و از دست‌دادن فرصت‌های اشتغال با درآمد‌های ناشی از یک مهارت است. از طرفی موجب می‌شود به عزت نفس فرد در جمع و گروهی که هم‌جنس او هستند، آسیب برسد. البته نمی‌توان انتظار داشت که اینگونه فرزندان بتوانند در آینده الگوی مناسبی برای نسل بعدی خودشان باشند و حتی بتوانند اینگونه مهارت‌ها را به آنها منتقل کنند. خوب است بدانید که فراگیری این مهارت‌ها بچه‌های شما را برای پذیرش نقش بزرگسالی آینده آنها مانند همسری، پدر و مادر بودن و حتی درآمد‌زایی آماده می‌کند.

skill1 copy

چه‌مهارتی؟ چگونه؟

تعدادی از مهارت‌های عملی بین دخترها و پسرها مشترک است و بعضی از مهارت‌ها بیشتر برای یک جنس به‌کار می‌رود که باید برای آموزش آنها به مسئله جنس و نقش بچه‌ها در آینده دقت کرد. دخترها و پسرها در کنار تحصیل علم و شغلی که به‌دست خواهند آورد، در آینده یک زن یا مرد خواهند بود و جامعه از آنها به تناسب نقش‌شان انتظاراتی خواهد داشت. برخی مهارت‌های مشترک می‌تواند با استفاده مناسب از حواس به‌دست بیاید به‌طور مثال؛تقویت قدرت بینایی می‌تواند برای انواع هنر‌های دستی، انجام کارهای فنی مانند طراحی دستگاه‌ها، ساخت یک بنا و… کمک‌کننده باشد. برای رشد این توانایی می‌توانید از درک تفاوت اشیا، دقت بینایی که با تمرین‌هایی چون سوزن نخ‌کردن، تشخیص تراز‌بودن یک دیوار یا شیب کف آشپزخانه، بازی‌هایی چون تیراندازی، پازل، تفاوت ۲ تصویر و… آن را به بچه‌ها آموزش بدهید.

‌ تقویت بویایی؛ درک انواع بو می‌تواند زمینه بروز استعداد هنری مثل آشپزی یا دورشدن از خطری مانند سوراخ شدن باک بنزین و… را فراهم کند. تمرین‌هایی مانند تجربه حس انواع ادویه، تشخیص ادویه استفاده شده در یک غذا، مقایسه بوی مواد شیمیایی مانند تینر، بنزین و… مفید است.

تقویت شنوایی به رشد مهارت‌های اجتماعی کمک می‌کند و برای پیشرفت این مهارت می‌توانید در خانه با بچه‌ها تمرین کنید. مثلا با بچه با صدای آهسته حرف بزنید و از آنها بخواهید که معانی را برای شما بیان کنند. استفاده از ضربه‌های مختلف به وسایل منزل و کشف آن وسیله بدون نگاه کردن به آن، تولید یک نوای زیبا با ابزارهایی چون نی و حتی استفاده از وسایل خانه برای تولید یک آهنگ هم راه گشاست.

تقویت گفتار یکی از اساسی‌ترین مهارت‌ها برای هر نوع پیشرفتی است. می‌توانید از مسابقه‌های کتابخوانی بین اعضای خانواده و بعد شرح محتوای کتاب، تعریف اتفاقات یک فیلم، مشاعره، خاطره‌گویی و معلم بازی و تدریس کودک به اعضای خانواده استفاده کنید. در تاریخ آمده است که حضرت زهرا(س)، امام حسن(ع) را روی سکوی بلندی می‌نشاندند و از ایشان می‌خواستند حرف‌های پیامبر(ص) را که آن روز در مسجد فرموده‌اند یا آیه جدیدی که به ایشان وحی شده بود را برای مادر شرح دهند و مادر صبورانه مثل یک مستمع روی زمین می‌نشست و گوش می‌داد.

‌ تقویت حس لامسه پایه‌ای برای مهارت‌های هنری و فنی مانند نقاشی، خیاطی، طراحی مهندسی، تعمیر وسایل و… است. تقویت لامسه از بروز انحرافات جنسی هم می‌تواند جلوگیری کند زیرا بعضی از افراد انرژی زیادی در بدن و دستان خودشان دارند که اگر این انرژی تخلیه نشود ممکن است به‌صورت‌های دیگری بروز پیدا کند؛ مثلا ممکن است کودک با بدن خودش مشغول شود. بنابراین بهتر است کنارش باشید و به او کمک کنید که کاردستی بسازد؛ تمرین‌هایی چون ساخت کاردستی‌هایی از قبیل چراغ مطالعه با لامپی کوچک، دوخت لباس عروسک یا جامدادی، نقاشی، سفالگری و بازی‌های یدی مانند فوتبال دستی، نظافت دقیق یک مجسمه یا چرخ‌های ماشین نمونه‌هایی از تقویت مهارت لامسه است.

اما دسته دیگری از مهارت‌های عملی آنهایی هستند که اغلب مورد علاقه دخترها یا پسرها به شکل خاصند و سطح یاددهی آنها با توجه به هر گروه سنی متفاوت است. به‌طور مثال دخترها بیشتر از پسرها نیاز دارند تا مهارت پذیرایی از مهمان، نظافت منزل، آشپزی، یادگیری حداقل یک هنر مانند خیاطی یا بافتنی را بدانند. پسران هم می‌توانند با انجام کارهای شخصی مثل شست‌و‌شوی جوراب، منظم‌سازی‌ وسایل اتاق شخصی یا تعمیر یک شیر آب که چکه می‌کند، شست‌و‌شوی اتومبیل، تنظیم آنتن تلویزیون، سرکشی به کیسه جارو برقی و کنترل قدرت مکش آن، خالی کردن آب کولر در پایان تابستان و… به ایفای نقش بپردازند. اگر شما به‌عنوان والدین در جایگاه یک معلم خلاق، بچه‌ها و اوقات‌شان را مدیریت کنید، بدون آنکه نیاز باشد بچه‌ها در اوقات فراغت تابستان هم مانند سال تحصیلی از خانواده دور باشند یا هزینه مالی زیادی برای کلاس‌های غیرضروری آنها صرف شود، می‌توانید خانه را با برنامه‌ریزی‌های مهارتی به شکل یک دوره شبانه‌روزی آموزشی تبدیل کنید تا علاوه بر آنکه به موفقیت و اعتماد به نفس بچه‌ها کمک کرده باشید، فرصت بیشتری برای دوستی با فرزند خود هم به‌دست بیاورید.مبادا ترسیم آینده فرزندمان را تنها در دانشگاه رفتن و مهارت‌های علمی خلاصه کنیم. اگر بچه‌ها بتوانند با حمایت و پشتیبانی شما استعداد‌های خود را بالفعل کنند، می‌توانند با ورود به دانشگاه یا بدون ورود به آن هم به جامعه خدمت کنند و باعث افتخار شما باشند.

مشوق‌ها فراموش نشود

اگر بخواهید بچه‌ها به مهارت‌های عملی و مورد نیاز متناسب با جنس خود علاقه‌مند شوند لازم است ابتدا افکار و رفتار خودتان را اصلاح کنید تا جملاتی مثل «مگه من کیف پولم؟! مگه من کلفت شمام؟!» در خانواده، بیان و شنیده نشود. اگر در آستانه ۳سالگی، کودک علاقه‌مند به همکاری و انجام فعالیت والد هم جنس خود است، او را سرکوب نکنید. با تشویق او می‌توانید میل به انجام وظیفه و یادگیری را در او زنده نگه دارید.

اجازه بدهید بچه‌ها با طعم زحمت و رنج آشنا شوند و خودشان با تجربه، کاری را انجام بدهند؛ حتی اگر موفق نشوند و خسارت اندکی به بار بیاید. هزینه این تجربه‌های کوچک در برابر موفقیت آینده آنها مسئله مهمی نیست. ناکامی یکی دیگر از موقعیت‌هایی است که به رشد مهارت کمک می‌کند. بهتر است به جای اینکه برای کودک خود جامدادی و دفترچه خاطرات و… بخرید، به او کمک کنید و به او ایده بدهید که از وسایل و تکه‌پارچه‌های موجود در خانه این وسایل را برای خودش بسازد. در این صورت شما به او کمک کرده‌اید که با مهارتش به خلق اثر دست بزند و با افتخار خود را صاحب آن بداند.

نکته مهم آنکه اگر زودتر از موعد و توانایی بچه، او را مجبور به کاری بکنید ممکن است موجب دلزدگی او شود. ضمنا حضور در کنار یک فرد مطمئن و با مهارت مانند یک نجار یا یک تعمیرکار موبایل می‌تواند در یادگیری و انگیزه فرزندان مؤثر باشد.

منبع: همشهری آنلاین

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>