ترک عـادت موجب صحت است

عادت‌کردن عادی است. انسان‌ها با استعداد عادت‌پذیری به دنیا می‌آیند اما هرکس در مسیر زندگی تعیین می‌کند می‌خواهد از این استعداد چگونه استفاده کند. بعضی‌ها برنامه‌ریزی می‌کنند و از این توانایی برای ملکه کردن رفتاری مفید در خود استفاده می‌کنند و بعضی استعداد خود را به‌دست محیط و دیگران می‌سپارند و بی‌آنکه بدانند صاحب عادتی […]

عادت‌کردن عادی است. انسان‌ها با استعداد عادت‌پذیری به دنیا می‌آیند اما هرکس در مسیر زندگی تعیین می‌کند می‌خواهد از این استعداد چگونه استفاده کند.

بعضی‌ها برنامه‌ریزی می‌کنند و از این توانایی برای ملکه کردن رفتاری مفید در خود استفاده می‌کنند و بعضی استعداد خود را به‌دست محیط و دیگران می‌سپارند و بی‌آنکه بدانند صاحب عادتی می‌شوند. عادت‌های برنامه‌‌ریزی شده انجام رفتارها را آسان می‌کند و توانایی مغز را برای اعمال مهم‌تر آزاد می‌گذارد اما عادت‌هایی که از سر بی‌توجهی به سبک زندگی پیدا می‌شود، باعث کاهلی و هدر رفتن استعداد‌ها و غلبه نفس سرکش بر اختیار انسان می‌شود.

تولد تدریجی عادت ها

رفتارهای مداوم به مرور زمان به‌علت تکرار تبدیل به عادت می‌شوند. تصور دنیای بدون عادت بسیار مشکل است. فکرش را بکنید نوشیدن‌ هر فنجان‌ چای‌، خوابیدن‌ و بیدار شدن‌ هر روز و شروع‌ ساده‌ترین‌ و جزئی‌ترین‌ کارها به‌ تامل‌ و اندیشه‌ و اتخاذ تصمیم‌ نیازمند باشد! تولد عادت‌ها به معنی این نیست که شما حتما بایدیک‌بار فریاد بزنید، حتما باید در کیفیت نماز خود شک کنید و…

اما یک مراقبت دائمی برای ایجاد نشدن عادت‌های ناپسند لازم است. ممکن است دانشجویی یک‌بار از سختی درس شکایت کند، روزی دیگر از رفتار تند استاد، روز دیگر خراب بودن آسفالت دانشگاه و… تکرار این شکایت‌ها می‌تواند به راحتی شما را تبدیل به فردی ناشاد و ناراضی کند. از زمانی که عادتی به‌وجود بیاید، عملکرد فرد به‌شدت تحت‌تأثیر قرار می‌گیرد. فردی که دچار وسواس می‌شود، یا شخصی که اهمال‌کاری می‌کند، فردی که پرخاشگر است یا کسی که توانایی پرهیز از شهوات را ندارد، از زمانی قدم اول ایجاد عادتش را برداشته که رفتارهای خود را کم اهمیت تلقی کرده و نسبت به آن بی‌توجه شده است. در نقطه مقابل فردی که با تلاش، شروع به تمرین و تکرار رفتاری مناسب مثل سحرخیزی، مثبت‌اندیشی، انجام نماز اول وقت و… می‌کند، نخستین گام ملکه شدن و عادت مناسب پیدا کردن را در خود ایجاد کرده است. امیرالمومنین علی(ع) توصیه می‌کنند: «عادت برای هرکسی تبدیل به یک سلطان می‌شود» و این یعنی باید مراقب سلطان‌های خود باشیم که رها شدن از آن سخت است. اینکه در فرهنگ ما رایج شده « خوب نیست چیزی عادت شود»، همیشه هم درست نیست. بعضی عادت‌ها فرصت خوبی برای رساندن ما به اهدافمان هستند و از این جهت امیرالمومنین علی(ع) در جای دیگری می‌فرمایند: «خودت را به بزرگواری و صبر عادت بده و از اخلاق خوب برای خودت چیزی انتخاب کن؛ با عادت می‌توان به خیر و خوبی رسید.»

زیباترین عادت

برای اینکه استعداد عادت‌پذیری خود را مدیریت کنیم و بتوانیم ملکه مناسبی برای خود ایجاد کنیم، راه‌های فراوانی وجود دارد، برای نمونه به چند پیشنهاد برای ایجاد زیباترین عادت که به روایت امیرالمومنین حضرت علی(ع) ترک شهوات است می‌پردازیم. البته این پیشنهاد‌ها قابل تعمیم به عادت‌های خوب دیگر هم هست.

شناخت، نخستین گام برای نزدیک‌شدن به عادت مناسب وکشف راه‌های رسیدن به آن است. مناسب است که به‌دنبال کتاب، کلاس، دوست و… باشید و برای خود فضاسازی کنید؛ برای نمونه، شهوت کنترل‌شده چه فوایدی برای جامعه و زندگی شخصی دارد؟

بازی نقش را فراموش نکنید. ممکن است دوری از شهوت سخت باشد اما می‌توانید فردی را پیدا کنید که آن را رعایت می‌کند. راهکار بازی نقش می‌تواند به ما کمک کند تا از نحوه نگاه کردن او، ارتباط با نامحرم‌ها و… الگو بگیریم و قدم به قدم مانند اجرای یک نقش تمرین کنیم تا مانند او باشیم. برای خود حامی داشته باشید؛ سعی کنید مشوقی برای خود درنظر بگیرید؛ برای مثال به ما وعده داده‌اند که هرکس چشمش را کنترل کند، ناراحتی و غصه‌هایش کم می‌شود.

برنامه روزانه تا ترک عادت

ایجاد عادت‌های ناپسند همیشه به اختیار فرد نیست، ممکن است مشکلات و شرایط، تربیت خانواده‌ها و… عامل ایجاد عادت باشد اما مهم این است که رها شدن از آنها باید به دور از شانه خالی‌کردن، مقصر دانستن دیگری و… باشد چراکه آسیب‌های عادت ناپسند به خود فرد برمی‌گردد. عادت‌های ناپسند به وجهه اجتماعی افراد ضربه می‌زند، مسیر استعداد‌های آنها را سد می‌کند و باعث هدر رفت زمان و انرژی می‌شود. وقتی ما به رفتاری عادت می‌کنیم از آن لحظه در حافظه بلندمدت ما ضبط می‌شود. به‌عنوان مثال ممکن است بعد از مدت‌ها وسیله‌ای را در منزل جا به جا کنید اما از سر عادت دوباره برای استفاده از آن به محل اول مراجعه کنید یا بعد از تصمیم‌گیری عدم‌استفاده از فیلم یا تصاویر نامناسب، روزی چندبار خاطرات گذشته برایتان یادآوری شود.

فراموش نکنید که عادت‌ها با تکرار و آهسته قوت گرفته‌اند پس برای ترک آنها نیز به تکرار و همت پایدار نیاز دارید. برنامه روزانه پیشنهادی را می‌توانید تا ۴۰ روز ادامه دهید چراکه برکات این استمرار برای کنترل ناخودآگاه شما بسیار مفید است.موضوعی که برای نمونه در برنامه روزانه به طرح مسئله آن می‌پردازیم اشاره به عده‌ای دارد که به ابراز مشکلات و محرومیت‌های زندگی خود عادت کرده‌اند؛ عادتی که در هر محیطی آنها را مجبور می‌کند که ناراضی باشند؛ برای مثال گله از مشکلات مالی، بیماری فرزند، دعوایی که با همسرشان رخ داده، ترافیک، قسط‌های منزل کوچکی که خریده‌اند و… این عده ممکن است حتی وقتی پای صحبت با خدا می‌رسد بتوانند لیست بلندبالایی از مشکلات و حاجت‌های خود را بیان کنند، درحالی‌که از آنچه دارند غافلند. نتیجه این عادت، صرف انرژی فراوانی است که بر ناراحتی خود فرد می‌افزاید، همچنین ناراحت شدن دیگران و به مرور از دست دادن دوستان، ایجاد زمینه‌های افسردگی و دوری از شادی از نتایج این عادت است. اگر شما بعد از تجربه پیامد‌های عادت خود مصمم به ترک عادت شوید، بهتر است دفتر شخصی برای یادداشت‌برداری از شرایط فعلی و برنامه‌های روزانه خود تهیه کنید و در روز مشخص برنامه روزانه را اجرا کنید:

شروع روز و شرط‌گذاری

برنامه روزانه به ۲دسته تقسیم می‌شود؛ بخش اول پرهیز از تکرار است و بخش دوم جایگزینی عادت مناسب به جای آن.
گام اول تهیه فهرستی از عادات ناپسند است. دقت کنید طی روزهای قبل چه حرف‌ها یا رفتارهای منفی داشته‌اید؟
مکان‌ها یا افرادی که در حضور آنها بیشتر به ابراز شرح حال خود می‌پردازید را به‌خاطر بیاورید. اکنون نوبت شرط‌گذاری است. چند نمونه از منفی‌بافی‌های خود را ثبت و با خود شرط کنید که امروز از آنها پرهیز کنید. این مشارطه از معروف‌ترین روش‌های اصلاح است. از شرط خود مراقبت کنید و به جای آن در طول روز به‌دنبال نکات مثبت و نعمت‌های خدا در زندگی‌تان بگردید و آنها را یادداشت کنید. شکر هر نعمت را بعد از یادداشت‌ها فراموش نکنید.

طول روز و مراقبت

قرار نیست با اجرای برنامه روزانه، کار و زندگی شما تعطیل شود تا بتوانید از عادت منفی خود دست بکشید بلکه باید مثل یک مراقب امتحان دقیق در طول روز کارهای خود را زیرنظر داشته و شرط‌هایتان را عملی کنید و اگر خطایی کردید آن را ثبت کنید. در طول روز از محیط و افرادی که رشته کلام منفی را آغاز و شما را وسوسه می‌کنند، دوری کنید یا به شیوه‌های مختلف از همراهی با آنها طفره بروید.

نقطه مقابل آدم‌های منفی‌باف، افراد تلاشگری هستند که با امید و توکل، به همه‌‌چیز نگاه خوب دارند. این عده برای موفقیت شما الگو و همراه بسیار خوبی هستند. از دوستی آنها بهره ببرید و سعی کنید شبیه آنها حرف بزنید و فکر کنید.

حساب و کتاب پایان روز

شب‌ها زمان مناسبی برای محاسبه رفتارهای روزانه است. دفتر شخصی‌تان را مرور کنید. تعداد دفعاتی که خود را کنترل کرده و از منفی‌بافی دوری کردید را بشمارید و با خطاهایتان مقایسه کنید. اینجا وقت آن است که مثل یک معلم دقیق به‌خودتان نمره بدهید. برای خود تشویق و تنبیه درنظر بگیرید. دفتر روزانه شما بعد از چند روز میزان موفقیت شما را نشان می‌دهد و به شما انگیزه خواهد داد.

تقویم زندگی من

اگر از آنچه دارید یا از خصوصیات رفتاری‌تان راضی نیستید و یا احساس می‌کنید در دینداری خود ضعف دارید، کمی روی استعداد‌های خود که می‌تواند این مسائل را حل کند فکر کنید زیرا اگر همیشه همان کاری را بکنید که تا به حال می‌کردید و از عادت‌های ناپسند خود دست نکشید، به همین موقعیتی می‌رسید که الان در آن هستید.
یکی از ویژگی‌های بهداشت روانی، توانایی تغییرپذیری است که منجر به سازگاری بهتر با محیط زندگی می‌شود و به افراد در حل مشکلات زندگی و کاهش فشار روانی کمک می‌کند.
همانطور که زندگی اسلام با هجرت به مدینه تغییر کرد و امروز آن سفر مبدا تقویم ما شده است اگر فردی بخواهد دوباره زندگی خود را شروع و تغییر مهمی در آن ایجاد کند، نیاز به هجرت و سفر دارد اما این سفر، سفری درونی و هجرت از کارهای زشت و عادت‌های ناپسند به سمت خودشکوفایی و رفتار‌های مثبت است.
پس هر کس که می‌خواهد در راه موفقیت بیشتر زندگی قدم بردارد، لازم است تقویم سفر و هجرت داشته باشد. از آنجا که لازمه هر سفری تعیین نقطه شروع و مقصد و نقشه‌راه است، این سفر هم برنامه‌ریزی می‌خواهد.

منبع: همشهری آنلاین

۲۰
خرداد ۱۳۹۳
مادربانو
دسته‌ها مطالب خواندنی
دیدگاه‌ها بدون دیدگاه

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>