کمبود روی به کوتاهی قد می انجامد

کمبود روی یکی از مشکلات تغذیه‌ای شایع در کشور ما محسوب می‌شود، تمامی گروه‌های سنی از جمله کودکان زیر‌۶سال ، نوجوانان بین ۱۴ تا ۲۰ سال و زنان باردار ، از کمبود روی در رنج هستند. چون عنصر روی یکی از عناصر ضروری بدن است که برای فعالیت بسیاری از آنزیم‌های بدن لازم است و […]

کمبود روی یکی از مشکلات تغذیه‌ای شایع در کشور ما محسوب می‌شود، تمامی گروه‌های سنی از جمله کودکان زیر‌۶سال ، نوجوانان بین ۱۴ تا ۲۰ سال و زنان باردار ، از کمبود روی در رنج هستند. چون عنصر روی یکی از عناصر ضروری بدن است که برای فعالیت بسیاری از آنزیم‌های بدن لازم است و در تنظیم بسیاری از اعمال بدن نقش دارد. حدود ۴۸ درصد از جمعیت جهان از کمبود روی رنج می برند. (سمینار روی و سلامت انسان در استکهلم سوئد ۲۰۰۰) دلیل اصلی کمبود روی در انسان مصرف زیادی غلات حاوی روی کم در جیره غذایی است. در کشور های در حال توسعه مانند ایران، نان یکی از پایه های تغذیه بشمار می رود. بنابراین انتظار می رود کمبود روی در ایران نیز عمومیت داشته باشد. چون قسمت اعظم عنصر روی در سبوس گندم تجمع یافته و نان سفید از نظر محتوی روی بسیار فقیر می باشد. مقدار روی مورد نیاز بدن برای مردان روزانه ۱۱ میلی‌گرم و برای زنان روزانه ۹ میلی‌گرم است.
منابع غذایی :
 روی در بسیاری از مواد غذایی وجود دارد و بهترین منابع آن گوشت قرمز و مرغ است. همچنین در سایر مواد غذایی مانند لبنیات، حبوبات و مغزها و غلات با سبوس یا جوانه زده وجود دارد . کمبود روی برای اولین بار در ایران و مصر گزارش شده است و بر اساس گزارش سازمان جهانی بهداشت ، یکی از ۱۰ علل اصلی همراه با بیماری درکشورهای در حال توسعه است. کمبود روی باعث تاخیر در رشد ، کاهش اشتها و اختلال در سیستم ایمنی می‌شود. معمولا” افراد دچار نقص ایمنی و کمبود روی ، اغلب مبتلا به گریپ و سرماخوردگی های متعدد می شوند.

در کودکان مبتلا به کمبود روی ، مقاومت بدن نسبت به عفونت‌ها کاهش یافته و سبب افزایش ابتلا به اسهال و عفونت‌های تنفسی می‌شود ، به همین دلیل روی نه تنها نقش مهمی در رشد و ارتقای سلامت دارد، بلکه سبب پیشگیری از ابتلا به بیماری‌ها نیز می‌شود.
مشاهده شده است که کمبود روی در خون باعث کاهش انسولین می شود. کمبود روی به صورت مزمن و دائمی صدمه بزرگی به سلول های بتا در لوزالمعده که انسولین ترشح می کنند، می زند و در سنین بالا، افرادی که طولانی مدت دچار کمبود روی هستند، ممکن است به دیابت نوع ۲ مبتلا شوند.

به طور کلی می توان گفت که در خون اکثر افراد دیابتی ، کمبود روی دیده می شود و متاسفانه دفع روی در ادرار آنها مشاهده می شود، بنابراین رساندن روی اضافی به بدن بیماران دیابتی ضروری است.
امروزه ثابت شده است که در کنار سایر علل مثل ، کم خونی ، کمبود ویتامین ها ، استرس و. . . . ، کمبود روی از علل بسیار مهم ریزش مو است. درمان جوش های غرور جوانی و زخم های پوستی در صورت کاهش روی ، طول کشیده و مزمن خواهد شد.
نتایج تحقیقات انجام شده در ایران نشان داده است که عارضه کوتولگی همراه با هیپوگنادیسم و همچنین شیوع بیماری کم خونی بویژه در روستاها ناشی از کمبود روی بوده است ( کماجیان ۱۳۷۲ ).
کمی روی در زنان باردار، احتمال سقط جنین و یا زایمان پیش از موعود را سبب می گردد. در صورت کمبود روی ، تسلط بر اعصاب کاهش یافته و انسان زود عصبانی می شود. در شرایط کمبود روی، ضریب هوشی کاهش می یابد. در کمبود آهن تنها هموگلوبین خون پایین است (خستگی و ضعف عمومی) ولی اگر کمبود آهن با کمبود روی همراه باشد که متأسفانه در بعضی موارد چنین است، علاوه بر علایم فوق، تأخیر در ظهور صفات ثانویه جنسی، عوارض پوستی، بزرگی کبد و طحال نیز شیوع بیشتری می یابد.
طبق تحقیقات انجام شده، کمبود روی سبب تاخیر در بلوغ جنسی، هیپوگنادیسم در مردان (زمانی که بیضه قادر به ساختن آندروژن یا اسپرم نیست) و ایجاد زخم در چشم و پوست، کاهش وزن و تاخیر در بهبود زخم‌ها می‌شود ولی باید توجه کرد که بسیاری از این علائم در اثر کمبود سایر مواد مغذی یا ابتلا به برخی بیماری‌ها ایجاد می‌شود، لذا برای تشخیص کمبود روی انجام معاینات پزشکی و آزمایش‌های مربوط ضروری است.
چه کسانی در معرض کمبود روی هستند؟
- کسانی که به هر دلیلی گوشت و لبنیات مصرف نمی‌کنند، از جمله افرادی هستند که مستعد کمبود روی هستند.
– افرادی که دارای بیماری‌های گوارشی مانند کولیت اولسراتیو، بیماری کرون و سندرم روده تحریک‌پذیر و همچنین کسانی که دچار اسهال مزمن هستند، ‌روی مصرفی از رژیم غذایی آنها جذب نمی‌شود.
– کسانی‌که به بیماری‌های کلیوی، کبدی، دیابت و سرطان مبتلا هستند و گیاهخواران به دلیل عدم‌مصرف گوشت، میزان روی دریافتی آنها پایین است و وجود فیتات در حبوبات، غلات کامل و مغزها مانع جذب روی موجود در غذا می‌شود، لذا در معرض کمبود روی قرار دارند.
حال با توجه به آن‌که کمبود روی باعث تاخیر در رشد می‌شود، این سوال مطرح می‌شود که آیا مصرف روی بیشتر می‌تواند باعث افزایش رشد قدی شود؟
برای رشد مناسب، دریافت روی ضروری است ولی دریافت بیشتر از نیاز، تاثیری بر رشد ندارد، ضمن این‌که می‌تواند مضر باشد. همچنین تامین روی مورد نیاز از رژیم غذایی نسبت به مصرف مکمل، تاثیر بیشتری بر رشد دارد، زیرا برای رشد بدن علاوه بر روی به پروتئین، کلسیم و بسیاری از مواد مغذی دیگر نیاز است که در غذاهای حاوی روی وجود دارد.
مضرات دریافت اضافه روی:
 دریافت مقادیر بالای روی از طریق دارو می‌تواند سبب مسمومیت حاد یا مزمن شود که از علائم مسمومیت حاد می‌توان تهوع، استفراغ، کاهش اشتها، گرفتگی عضلات، اسهال و سردرد را نام برد. از عوارض مصرف طولانی‌مدت مکمل‌های روی، اختلال در عملکرد آهن، اختلال در سیستم ایمنی، کاهش کلسترول خوب(HDL) و مشکلات ادراری است.
 یک نکته:
 مصرف همزمان روی با برخی داروها می‌تواند سبب کاهش اثر دارو ‌شود، به عنوان مثال افرادی که از آنتی‌بیوتیک تتراسیکلین استفاده می‌کنند، باید این آنتی‌بیوتیک را ۲ ساعت قبل یا ۴ تا ۶ ساعت بعد از مصرف مکمل روی استفاده کنند یا کسانی که داروی پنیسیلامین مصرف می‌کنند باید مکمل روی را ۲ ساعت قبل یا ۲ ساعت بعد از مصرف دارو استعمال کنند.
با وجود آن‌که کمبود روی یکی از مشکلات شایع تغذیه‌ای در ایران است، اما مصرف مکمل‌های حاوی روی بدون تجویز پزشک توصیه نمی‌شود و به منظور کاهش کمبود روی در جامعه، مصرف رژیم غذایی متعادل و متناسب که حاوی تمام گروه‌های غذایی بخصوص گوشت و لبنیات است، توصیه می‌شود و برای آن‌که روی مصرفی بخوبی جذب شود، باید میزان فیتات (فیبر) رژیم غذایی را کاهش داد، به این منظور مصرف نان‌هایی که در تهیه آنها از مخمر استفاده شده است، توصیه می‌شود. هچنین خیساندن حبوبات قبل از پخت باعث کاهش فیتات موجود در آن می‌شود.
برای حل مشکل کمبود روی راه حل هایی پیشنهاد گردیده است. تنوع رژیم غذایی، غنی سازی غذاها، مصرف مصنوعی آنها به عنوان مکمل غذا و آموزش تغذیه ای صحیح از جمله راه کارهای ارائه شده است. نتایج بررسی در کشور های پیشرفته نشان داده که غنی سازی غذا بهترین و مطمئن ترین و حتی ارزان ترین روش است. باید خاطر نشان کرد که استفاده صحیح از این روش، انسان را از مصرف دارو بی نیاز می کند.
تهبه و تنظیم: طاهره سادات خطیبی – کارشناس تغذیه شهرستان طبس
منابع:
daneshjoo.ir- Daneshnameh.Roshd.ir- Persiangym.com – donyaezist.com- tebyan.com – Persiandiet.com – behsite.com

۱۷
تیر ۱۳۹۳
مادربانو
دسته‌ها مطالب خواندنی
دیدگاه‌ها بدون دیدگاه

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>