محدودیت یا آزادی در تربیت

حتی کارهایی که به زعم ما ممکن است کمی همراه با خطر باشند، برای رشد ذهنی و حرکتی بچه ها، لازم هستند.

سارا عرفانی

baby-playing-rex

با اینکه تجربه ی مادری ام، هنوز به سه سال نرسیده است، اما در همین مدت کم، خیلی پیش آمده از من پرسیده اند چه کرده ای که دخترت در عین باهوش بودن، آرام است و منطقی. من خودم البته، هیچ ادعایی بر باهوش بودن دخترم ندارم و از این مادرهایی نیستم که قربان دست و پای بلورین فرزندشان می روند.

اما جایی، شنیدم که وقتی جلوی خیلی از فعالیت های بچه ها را بگیریم و مدام به آنها امر و نهی کنیم، بخش هایی از ذهنشان رشد نایافته باقی می ماند. و اینطور نیست که بعدا رشد کند. اگر در زمان خودش این اتفاق نیفتد، در آینده به بهای بسیار زیادی رشد خواهد کرد.

برای همین، حتی کارهایی که به زعم ما ممکن است کمی همراه با خطر باشند، برای رشد ذهنی و حرکتی بچه ها، لازم هستند. فقط باید برایشان وقت بگذاریم، در کنارشان باشیم تا موارد کمی خطرناک را به همراه ما تجربه کنند. مثلا اگر در فلان سن، قیچی به دست گرفتن را نیاموزند، هوش حرکتی شان در آن مورد خاص عقب می افتد. حتما راهش این نیست که قیچی را بدهیم دستشان و بگوییم برو همه چیز را قیچی کن. بلکه باید کنارشان بنشینیم. وقت بگذاریم تا یاد بگیرند. کاری که خیلی از مادر و پدرها حاضر نیستند انجام دهند و احساس می کنند وقتشان تلف می شود.

عقب ماندگی حرکتی صرفا نوع خاصی از اختلال نیست که خیلی واضح، بعضی بچه ها به آن دچارند. یک مساله ی نِسبی است. پس مواظب باشیم که دستی دستی با امر و نهی های نا به جا کودک مان را به آن دچار نکنیم.

اگر دخترم می تواند بعضی کارها را به خوبی انجام دهد، شاید به خاطر این است که مدام جلوی او را نگرفته ایم و حتی اجازه داده ایم خیلی چیزها را تجربه کند. تاکید می کنم متناسب با سن خودش. مطمئنا در این سن و سال، ابزار الکترونیک جلویش نمی گذاریم تا یک وسیله ی برقی جدید اختراع کند. اما وقتی می خواهد از داخل جعبه ی خیاطی، دکمه و متر و قرقره بردارد، جلویش را نمی گیریم. همین باز و بسته کردن نخ دور قرقره، حتی پیچیدن کلی نخ به دور خودش، به دست گرفتن متر، رد کردن دکمه از سوراخ های کوچک… کارهایی تا به این حد ساده، که شاید به زعم ما، باعث نامرتب شدن خانه و به هم ریختگی شود، به شدت در رشد کودکمان تاثیر گذارند. و وقتی می خواهد سوزن هایی را که سرشان یک توپ رنگی است و فکر می کند باید یک اسباب بازی قشنگ باشند بردارد، به او توضیح می دهم که این سوزن است و اگر به دستت برود زخم می شود. مطمئنا او با این جواب، قانع نمی شود. آن وقت است که یک سوزن برمی دارم و برای اینکه خطر را درک کند، خیلی خیلی آرام به دستش می زنم (البته در کمال مهربانی و نه حتی با کمی چاشنی تهدید و خشونت) تا متوجه بشود که دست روی چیز خطرناکی گذاشته است. باور کنید با این کار، لااقل در آن زمان، دیگر اصرار نمی کند سوزن بردارد.

تاکید می کنم که آموزش دادن این نکات به بچه ها، کاملا به سن و سال آنها بستگی دارد و همانطور که در پست قبل گفتم، این برمی گردد به میزان هنرمندی ما که بدانیم در حال حاضر، چه باید بکنیم.

مشکل اینجاست که ما در مورد مسائل آموزشی، فکر می کنیم بچه ها خیلی (دور از جان) کم فهم هستند و اگر خیلی مسائل را به آنها توضیح بدهیم، متوجه نمی شوند. برای همین از کلمات جیز، اخ، اوخ و عبارات مشابه استفاده می کنیم. در حالیکه اگر مثلا داغ بودن را توضیح بدهیم و حتی اگر اصرار دارد دستش را به لیوان چای بزند، خودمان لحظه ای انگشتش را به دیواره ی لیوان بزنیم تا متوجه داغ بودن آن بشود، شرایط بهتری را برای خودمان و او فراهم کرده ایم.

فکر می کنم رعایت همین نکته و جلوگیری نکردن از اکتشافات ساده ی کودکانه، مهمتر از آموزش زبان و نوشتن و خواندن و چیزهایی از این دست باشد که بعضی مادران، از دو سه ماهگی کودکشان، او را می نشانند پای سی دی های کذایی و می خواهند هر طور شده از او یک نابغه بسازند. در حالیکه اجازه ی خیلی فعالیت ها را از او می گیرند و اعصاب ندارند تمایلات خلاقانه اما کمی خطرناک کودکشان را ببینند.

***

پی نوشت:

بدیهی است که من روانشناس کودک نیستم. اما نکاتی که گفتم نیازی به روانشناس بودن نداشت. اگر کمی در رفتار و کارهای کودک مان دقیق شویم این مسائل را در می یابیم.

۲۵
دی ۱۳۹۱
مادربانو
دسته‌ها Slider تربیت
دیدگاه‌ها ۱ دیدگاه

یک پاسخ برای : 1

  1. با همه حرفهایی که زدید موافقم و بسیار خوشحال شدم که خط به خط اینهایی که نوشته بودید رو برای پسرم اعمال کردیم و دقیقا به همین صورت خیلی برام جالب بود این تشابه کارهایی که کردیم
    مثلا منظورم سوزن و چایی هست
    و من خودم هم فکر می کنم دقیقا به دلیل رعابت همین نکات و همچنین توجه های صحیح و به موقع و اینکه همیشه یه گوش شنیدن برای حرفهای پسرم داشتم مثل دختر شما آروم و منطقی و کارامد هست
    می دونید بچه ها همیشه هم دوست دارن دیده و شنیده بشن من حتی وقتی وارد یه مهمانی شلوغ میشم و یا مهمان زیادی دارم باز هم اولین اولویت برام پسرم هست و احساس می کنم همینکه می دونه در همه شرایط من می بینم و می شنومش خیلی باعت آرامشش شده و اینکه پسر منطقی ای باشه

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>