من همه جا چادری ام!!!

خیلی وقت بود که منتظر اتوبوس ایستاده بودم تا از شهر خودمون به تهران بیایم؛ در مدتی که منتظر بودم، دختر محجبه و چادر به سری هم مثل من انتظار اتوبوس را می کشید، دیده بودم پدر و مادری با ظاهری مذهبی او را توی ترمینال گذاشته بودند و در این زمان انتظار هم تلفن […]

خیلی وقت بود که منتظر اتوبوس ایستاده بودم تا از شهر خودمون به تهران بیایم؛ در مدتی که منتظر بودم، دختر محجبه و چادر به سری هم مثل من انتظار اتوبوس را می کشید، دیده بودم پدر و مادری با ظاهری مذهبی او را توی ترمینال گذاشته بودند و در این زمان انتظار هم تلفن همراه دختر زنگ می خورد و او می گفت هنوز منتظر است و اتوبوس نیامده، گویا مادرش جویای حالش بود. بالاخره اتوبوس رسید وراهی تهران شدم، من جایی در جلو و آن دختر صندلی ای در انتهای اتوبوس را برای نشستن انتخاب کرد و تا تهران دیگر او را ندیدم، در ترمینال تهران وقتی پیاده می شدم کمی که دقت کردم دختری شبیه به او دیدم ولی این دختر دیگر چادری و محجبه نبود!؟ و با تلفن همراهش در حال مکالمه بود؛ “مامان جان نگران نباش من رسیدم تهران و دارم می رم دانشگاه”!!!

Image7823-004

بسیاری از ما والدین نگران هستیم که فرزندمان اگر در محیط های نامناسب قرار گرفت نتواند خود را کنترل کرده و دچار آسیب شود. برای این منظور بهترین راهکار آن است که او را در مقابل این آسیب‌ها واکسینه کرده و این کار جز با ایجاد خودکنترلی دراو، فراهم نخواهد شد. اگر کنترل درونی باشد همچون چشمه ای است که خود آب داشته و آب از آن می‌جوشد اما اگر کنترل فرزندمان بیرونی باشد در واقع چشمه ی خشکیده ای است که با سطل در آن، آب ریخته می شود. کنترل درونی این قدرت را به فرزند ما می‌دهد که خود مسئولیت رفتارش را برعهده گرفته و در بزنگاه های آسیب خود را کنترل کند.

درونی کردن انگیزه‌ها
یکی از روش های موثر در خود‌مهارگری کودکان درونی کردن انگیزه‌های آنان می‌باشد. تجربه نشان داده، که برای لذت بردن از یک فعالیت دو راه وجود دارد، درونی و بیرونی. برای مثال ممکن است که شما کتابی را مطالعه ‌کنید، تا در مسابقه‌ای که برگزار شده است برنده شوید، در این حالت انگیزه شما بیرونی است. اما اگر همین کتاب را فقط به این خاطر که کتاب جالبیست و شما به آن علاقه دارید مطالعه کنید، انگیزه شما درونی خواهد بود. در واقع هر فعالیتی می‌تواند انگیزه آن درونی و یا بیرونی باشد.
انگیزه درونی باعث می‌شود، کودک فعالیت‌هایش را بدون آنکه او را مجبور کنید به درستی و به موقع انجام دهد، و دیگر نیازی به کنترل مداوم او نیست. همچنین افرادی که انگیزه درونی دارند، خلاق‌تر بوده و فعالیت مورد نظر را با دقت و ظرافت بیشتری انجام می دهند.
در مقابل آنجایی که انگیزه کودک شما بیرونیست، او تنها به فکر بدست آوردن جایزه بوده و سعی می‌کند، کارش را هرچه سریع‌تر تمام نماید و وقت کمتری صرف آن می‌کند لذا خلاقیت و ابتکاری نیز به خرج نمی‌دهد. در این صورت اگر محرک بیرونی  برداشته شود دیگر کودک رغبتی به انجام آن کار ندارد.
حال شما پدر و مادر محترم، اگر می‌خواهید کودکانتان خود جوش بوده و نیازی به کنترل و حضور دائمی شما نداشته باشند، سعی کنید تا انگیزه‌های آنان را درونی کنید. در این صورت، شما می توانید آسوده خاطر باشید که کودکانتان آنچه را می‌خواهید، خودشان انجام خواهند داد.
نکته مهمی که باید به آن توجه داشته باشید، این است که در بسیاری از مواقع نحوه ارائه پاداش تأثیر به سزایی در درونی کردن یا بیرونی کردن انگیزه‌ها دارد. مارک لپر و همکارانش آزمایشی انجام دادند که نتایج آن قابل توجه است. در این آزمایش سه گروه کودک پیش دبستانی که علاقه زیادی به نقاشی داشتند انتخاب شدند و از آنها خواسته شد که نقاشی بکشند، منتهی به گروه اول پاداشی نشان داده شد و از آنها خواسته شد که بخاطر بُردن پاداش نقاشی کنند (انگیزه بیرونی). به کودکان گروه دوم گفته شد که اگر دوست دارند نقاشی کنند (انگیزه درونی). از کودکان گروه سوم نیز خواسته شد که اگر دوست دارند نقاشی کنند اما پس از پایان کار به صورت غیر منتظره به آنها جوایزی داده شد.
یک هفته بعد آزمایشگران فعالیت نقاشی را در کلاس برقرار کردند تا کودکان به خواست خودشان نقاشی کنند یا نکنند. نتایج نشان داد کودکانی که برای پاداش، نقاشی کشیده بودند نسبت به قبل از آزمایش، علاقه بسیار کمتری برای نقاشی کردن داشتند، تا کودکانی که پاداشی نگرفته بودند یا پاداش غیر منتظره دریافت کرده بودند. همچنین در طول مدت این یک هفته کودکانی که برای پاداش، نقاشی کرده بودند به نحو چشم گیری وقت کمتری را در مقایسه با کودکان دو گروه دیگر، صرف نقاشی کردند.
نتایج این آزمایش نشان داد که ارائه پاداش می‌تواند انگیزه کودک را بیرونی کند. حال این سوال مطرح می‌شود که آیا پاداش همیشه این گونه است، یا خیر؟
در جواب باید بگوییم، پاداش‌ها همیشه انگیزه درونی را کاهش نمی‌دهند. بلکه در صورتی این اتفاق می‌افتد که:
•    کودک انتظار پاداش داشته باشد. اما اگر کودک انتظار پاداش نداشته باشد و شما به او پاداشی بدهید در انگیزه درونی کودک خللی ایجاد نمی‌شود. اگر کودکتان به درست کردن کاردستی علاقه دارد و این کار را با اشتیاق انجام می‌دهد، در واقع انگیزه او درونیست، اما به محض اینکه برای این کار جایزه‌ای قرار می‌دهید، انگیزه او را بیروی کرده‌اید و دیگر او بخاطر خودش این کار را انجام نمی‌دهد و قصدش گرفتن جایزه خواهد بود. اما می‌توانیم هر از چندی با دادن هدیه‌ای به کودک از او قدردانی کرده و تشویقش کنیم. این نحوی تشویق به دلیل آنکه از پیش به کودک اطلاع داده نشده، دیگر باعث بیرونی شدن انگیزه او نمی‌گردد.

•    زمانی که انجام تکلیف با پاداش داده شده تناسبی نداشته و پاداش چشمگیرتر باشد. زیرا هر چه پاداش مورد انتظار کودک چشمگیرتر باشد توجه او از انجام عمل به سوی کسب پاداش بیشتر می‌گردد، در این صورت کودک به دنبال یادگیری و خلاقیت در آن عمل نمی‌باشد بلکه تنها فکر او گرفتن جایزه‌ایست که به او وعده داده شده است.

•     هنگامی که پاداش‌ها مادی (مانند پول، جایزه و غذا) باشند. این نوع پاداشها انگیزه درونی را کاهش می‌دهند. حال آنکه پاداش‌های غیر مادی نظیر تحسین، تشویق کلامی و نگاهی محبت آمیز همراه با لبخند این مشکل را ندارند و باعث کاهش انگیزه درونی نمی‌شوند.  پس پاداش‌ها همیشه انگیزه درونی را کاهش نمی‌دهند بلکه در صورتی این اتفاق می‌افتد که انگیزه درونی اولیه کودک، بالا باشد و ما به او وعده یک پاداش مادی و چشمگیر را بدهیم.
البته شما والدین محترم، باید به این نکته نیز توجه داشته باشید؛ در مواردی که انگیزه کودک برای یک فعالیت پایین است می‌توانید برای بالا بردن انگیزه او جهت شروع آن فعالیت، در ابتدا از دادن پاداش‌های مادی استفاده کنید. اما باید این پاداشها به تدریج کم شده و هر از گاهی صورت پذیرد. البته هیچ‌گاه نباید پاداش‌های غیر مادی(تحسین، تشویق کلامی و…) را فراموش کرد، زیرا این پاداشها علاوه بر آنکه باعث ترغیب بیشتر کودک برای انجام فعالیت‌ها و کارهایشان می‌شود، احساس ارزشمند بودن را نیز در او تقویت کرده و اعتماد‌به‌نفس‌ را افزایش می‌دهد.

دو عامل موثر در انگیزش درونی
برای اینکه کودک یک فعالیت را بدون دخالت دیگران و به صورت خود‌انگیخته انجام دهد، نیاز به این است که:
•    از انجام آن عمل به او احساس شایستگی دست دهد. این احساس‌، در انگیزه درونی کودک مؤثر بوده و می‌تواند رغبت او را برای انجام آن عمل افزایش دهد. برای افزایش احساس شایستگی می‌توان از تحسین کلامی استفاده کرد. تحقیقات نشان داده است که هرچه احساس شایستگی بیشتر باشد، انگیزه درونی نیز بیشتر خواهد بود.
•    در انجام آن فعالیت از خودمختاری بیشتری برخوردار باشد. هر چه کودک از خود‌مختاری بیشتری در انجام یک عمل برخوردار باشد، انگیزه درونی او نیز بیشتر می‌شود، زیرا در این صورت، آن کار را متعلق به خود دانسته احساس آزادی عمل بیشتری می‌کند. حال آنکه هیچ کس دوست ندارد، کاری را به اجبار انجام داده و آلت دست دیگری باشد. بهترین کارها اگر به اجبار باشد، انجامش حالت خوشایندی را در فرد ایجاد نمی‌کند.  برای مثال، اگر می‌خواهید به مهمانی بروید، و کودک سه ساله شما سعی می‌کند که خودش لباس‌هایش را بپوشد، شما می‌توانید با تحسین و دادن حق انتخاب به او «آفرین به وحید که خودش می خواد لباساشو بپوشه، حالا وحید جان، هر کدوم از این سه تا لباس رو که می ‌خوای بردار»، انگیزه درونیش را تقویت کنید. در این صورت می توانید امیدوار باشید که او هرچه سریع‌تر لباس پوشیدن را خواهد آموخت.

 

منبع : ادبستان

۰۸
دی ۱۳۹۲
مادربانو
دسته‌ها تربیت
دیدگاه‌ها بدون دیدگاه

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>